đau thần kinh tọa có nguy hiểm không
Đau thần kinh tọa là gì? Cách giảm đau dây thần kinh tọa nhanh tức thì
5 (100%) 4 votes

Đau dây thần kinh tọa hay đau thần kinh tọa, đau thần kinh hông to gây đau nhức cột sống thắt lưng lan dần xuống hông, sau mông đùi, khoeo chân, gót chân. Căn bệnh này rất nguy hiểm ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc đi lại, công việc, cuộc sống sinh hoạt của người bệnh. Vậy nguyên nhân, triệu chứng nhận biết đau thần kinh tọa là gì? Có những phương pháp chẩn đoán, giảm đau và điều trị nào?

Đau thần kinh tọa là gì?

Dây thần kinh tọa chính là dây thần kinh dài nhất của cơ thể, nó kéo dài từ tủy sống xuống đến hông, mặt sau cẳng chân.

Đau thần kinh tọa tên tiếng anh là sciatica pain, còn được gọi đau dây thần kinh tọa, đau dây thần kinh hông to, xảy ra khi dây thần kinh tọa bị chèn ép hoặc tổn thương. Biểu hiện ra bên ngoài là cảm giác đau nhức dọc theo đường đi của dây thần kinh tọa. Cơn đau bắt đầu từ cột sống thắt lưng lan đến hông, sau mông đùi, mặt trước ngoài cẳng chân, khoeo chân, mắt cá chân, thậm chí tận các ngón chân. Tùy thuộc vào vị trí tổn thương mà hướng lan của cơn đau sẽ khác nhau.

Thông thương, đau thần kinh tọa một bên ở độ tuổi từ 30 – 50 tuổi, nữ cao hơn nam giới.

đau dây thần kinh tọa

Đau thần kinh tọa bệnh học nội khoa rất phổ biến chỉ đứng thứ 2 sau bệnh viêm khớp dạng thấp cần điều trị nội khoa (theo số liệu thống kê của bệnh viện Bạch Mai). Đây không phải là một loại bệnh mà là triệu chứng dấu hiệu của nhiều bệnh về dây thần kinh. Thông thường sẽ được kiểm soát sau 4 – 8 tuần điều trị.

Triệu chứng đau thần kinh tọa

Người bị đau thần kinh tọa luôn bị cơn đau dọc theo dây thần kinh từ thắt lưng dưới, qua mông, chạy phía sau chân một bên cơ thể.

Ngoài ra, những triệu chứng thường gặp khác của đau dây thần kinh tọa gồm:

  • Nóng rát, đau, tê cứng, mỏi hoặc yếu cơ.
  • Ngứa râm ran từ thắt lưng xuống mông rồi dọc xuống mặt sau cẳng chân, thường chỉ một chân ảnh hưởng.
  • Triệu chứng trầm trọng hơn khi ngồi lâu, cúi người, đi lại, ho, hắt hơi và giảm nhẹ hơn khi nằm.
  • Đi lại gặp khó khăn, thậm chí không đi lại được.
  • Ngứa ran ở chân, ngón chân
  • Tê chân dọc theo dây thần kinh
  • Dáng đi bị thay đổi: Đi tập tễnh, bên cao bên thấp, chân bị xệ xuống, nhão cơ 1 bên hông.
  • Tổn thương rễ thần kinh: Mất cảm giác chi dưới, nhiệt độ cơ thể giảm, giảm khả năng tiết mồ hôi, đại tiểu tiện mất kiểm soát.

triệu chứng đau thần kinh tọa

Những triệu chứng đau thần kinh tọa trên nhẹ, kéo dài không quá 4 – 8 tuần: Đau dây thần kinh tọa cấp không cần đến bệnh viện điều trị.

Các cơn đau nhức quá 8 tuần cần đến bệnh viện thăm khám, chụp X-quang, MRI để xác định được chính xác nguyên nhân và có các điều trị phù hợp.

Nguyên nhân đau thần kinh tọa

Có rất nhiều nguyên nhân gây đau thần kinh tọa, dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất:

Thoát vị đĩa đệm

Đĩa đệm đóng vai trò như một tấm đệm giữa những đốt sống của cột sống. Các đĩa đệm trở nên yếu hơn khi già đi, dễ dàng bị tổn thương. Đến khi đĩa đệm cột sống phình, lồi ra sẽ chèn ép vào rễ dây thần kinh gây đau dây thần kinh tọa.

Viêm khớp thoái hóa

Khớp bị viêm, thoái hóa gây kích thích, sưng dây thần kinh tọa.

Chấn thương, nhiễm trùng

Đau thần kinh tọa có thể hình thành khi cơ bị viêm, nhiễm trùng, chấn thương như gãy xương.

Hẹp cột sống

Hẹp ống sống do sự hao mòn tự nhiên của đốt sống. Khi xảy ra tình trạng này rễ của dây thần kinh tọa có thể phải chịu áp lực dẫn đến đau thần kinh tọa. Hẹp ống sống chủ yếu gặp ở người già > 60 tuổi.

Hội chứng cơ hình lê

Cơ hình lê là cơ nằm sâu bên trong mông, nó kết nối cột sống dưới với xương đùi trên, chạy trực tiếp qua dây thần kinh tọa. Cơ này đi vào co thắt gây áp lực lên dây thần kinh tọa, từ đó hình thành những cơn đau thần kinh tọa. Hội chứng này thường gặp ở phụ nữ hơn nam giới.

nguyên nhân đau dây thần kinh tọa

Khối u cột sống

Đau thần kinh tọa trong một số ít trường hợp do có các khối u phát triển bên trong hoặc dọc theo dây thần kinh tọa, cột sống. Khối u phát triển gây áp lực lên các dây thần kinh phân nhánh từ tủy sống, gây đau thần kinh tọa.

Như vậy, bất cứ tình trạng chèn nén hoặc kích thích dây thần kinh tọa đều có thể gây ra triệu chứng đau thần kinh tọa.

Một vài trường hợp, không phát hiện được nguyên nhân cụ thể của bệnh.

Ai dễ bị đau dây thần kinh tọa?

Nhóm người dưới đây có nguy cơ cao bị đau thần kinh tọa:

  • Trong độ tuổi từ 30 – 50.
  • Giới tính: Nữ
  • Phụ nữ mang thai
  • Người mắc bệnh xương khớp như thoát vị đĩa đệm, viêm khớp, thoái hóa khớp cột sống…

Chẩn đoán

Lâm sàng

Thực hiện một số xét nghiệm chẩn đoán:

  • Hệ thống điểm đau Valleix
  • Lasègue dương tính
  • Dấu chuông bấm dương tính
  • Phản xạ gân xương:
  • Giảm phản xạ gân bánh chè hoặc mất trong tổn thương rễ L4.
  • Giảm phản xạ gân gót chân hoặc mất tổn thương rễ S1

Cận lâm sàng

  • Chụp X-quang quy cột sống thắt lưng: Rất ít giá trị chẩn đoán nguyên nhân. Chỉ định chụp X-quang để loại trừ một số nguyên nhân như viêm đĩa đệm đốt sống, trượt đốt sống, thoái hóa cột sống thắt lưng…
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI) cột sống thắt lưng: Xác định chính xác được dạng tổn thương, vị trí, mức độ và nguyên nhân ít gặp khác hư khối u, viêm đĩa đệm cột sống…
  • Chụp CT-scan: Bác sĩ chỉ định khi không có điều kiện thực hiện chụp cộng hưởng từ MRI.
  • Điện cơ (EMG): Phát hiện và đánh giá mức độ tổn thương các rễ thần kinh. Có thể xác định được chèn ép dây thần kinh do hẹp ống sống hay thoát vị đĩa đệm.

Đau thần kinh tọa có nguy hiểm không?

Đau thần kinh tọa nếu không được điều trị sớm và đúng phương pháp có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm sau:

  1. Mất khả năng kiểm soát đôi chân
  2. Kiệt sức, không đủ khả năng di chuyển
  3. Teo cơ, cứng khớp
  4. Vẹo cột sống, dị dạng sống lưng
  5. Liệt chi dưới vĩnh viễn
  6. Hội chứng chùm đuôi ngựa
  7. Hiện tượng chèn ép cơ quan nội tạng
  8. Phản xạ vận động, phản xạ bài tiết mồ hôi bất thường

đau thần kinh tọa có nguy hiểm không

Cách giảm đau thần kinh tọa

Để giảm được các cơn đau thần kinh tọa, người bệnh nên thực hiện một số cách giảm đau sau:

Chườm nóng và lạnh

Kết hợp chườm lạnh và nóng để tăng cường lưu thông máu giảm đau nhức.

Thực hiện chườm lạnh trong 20 phút. Sau đó xen kẽ chườm nóng. Mỗi ngày thực hiện 1 – 2 lần.

Đi bộ nhiều

Đi bộ nhanh, tập những động tác aerobic nhẹ nhàng là cách giảm đau thần kinh tọa khá hiệu quả.

Luyện tập đi bộ nhiều giúp cơ thể giải phóng endorphin. Đây là chất giảm đau tự nhiên của cơ thể giúp giảm nhanh các cơn đau. Đồng thời, luyện tập thể dục nhẹ nhàng, đi bộ nhiều sẽ phục hồi nhanh hơn và ít bị đau lại hơn.

Xoa bóp

Xoa bóp, massage giúp thư giãn, nới lỏng các cơ, mô bị ảnh hưởng do đau dây thần kinh tọa. Nhờ vậy mà làm giảm bớt được sự khó chịu, đau đớn.

Một vài hình thức trị liệu xoa bóp giúp cơ thể giải phóng endorphin, giảm đau tự nhiên cho cơ thể hiệu quả.

Thường xuyên căng duỗi người

Nhiều trường hợp, đau dây thần kinh tọa do kích thích dây thần kinh cột sống dưới, do một đĩa đệm bị thoát vị. Những bài tập căng duỗi nhẹ nhàng thực hiện đều đặn sẽ giảm được một số cơn đau liên quan đến rễ thần kinh bị kích thích.

Khi thực hiện luyện tập cần có sự giám sát của chuyên gia vật lý trị liệu để có thể thực hiện được các động tác chính xác, tránh sai cách khiến cơn đau tệ hơn.

Ngồi/Đứng đúng tư thế

Giữ đúng tư thế khi đứng, ngồi là cách thông minh nhất để chăm sóc cột sống luôn được khỏe mạnh.

Ngồi trong thời gian dài sẽ khiến cơn đau thần kinh tọa nặng hơn nên hãy di chuyển đứng lên đi lại sau khoảng 1h.

Cần chú ý tư thế ngồi không bắt chéo chân, đặt chân phẳng trên mặt sàn, giữ đầu gối, hông một góc 45 độ.

đau thần kinh tọa

Đi khám bác sĩ

Trường hợp khi áp dụng các cách giảm đau thần kinh tọa nhưng triệu chứng không giảm mà càng nghiêm trọng hơn thì nên đến gặp bác sĩ kiểm tra.

Mẹo chữa đau thần kinh tọa

Đau dây thần kinh tọa hoàn toàn có thể chữa khỏi, phục hồi nếu như được chữa trị sớm và kịp thời. Sau đây là một số mẹo chữa đau thần kinh tọa an toàn, hiệu quả cao được nhiều người áp dụng và thành công:

Lá lốt

Lá lốt có tính ấm, mùi thơm, vị cay nóng và chứa nhiều tinh dầu. Tinh dầu trong lá lốt hoạt động giống như chất kháng khuẩn, tiêu diệt vi khuẩn, chất độc hại xâm nhập vào cơ thể.

Bên cạnh, vị cay nồng, tính ấm của lá lốt còn kích thích khí huyết lưu thông, tạo điều kiện thuận lợi cho máu di chuyển đến các vùng tổn thương, bị chèn ép do đau thần kinh tọa gây ra.

Cách dùng lá lốt chữa đau thần kinh tọa:

  • Lấy 1 nắm lá lốt tươi rửa sạch, rồi giã nát.
  • Hòa với 1 thau nước ấm, dùng để ngâm chân.
  • Ngâm đến khi nước nguội thì lại đổ thêm nước ấm vào, ngâm khoảng 40 – 60 phút.

Muối hạt

Một mẹo chữa đau thần kinh tọa đơn giản, cực dễ và hiệu quả là dùng muối hạt. Muối có tác dụng chống viêm, kháng khuẩn ở chỗ bị viêm đau, xoa dịu cơn đau nhức, tê bì, ê buốt. Đồng thời, muối hạt giúp sát trùng tránh đau liên đới lan sang những vùng khác.

Cách thực hiện:

  • Sử dụng 1 nắm muối hạt, đem rang nóng trên lửa lớn.
  • Gói vào mảnh vải và chườm vào vị trí thắt lưng bị đau nhức.
  • Khi nhiệt độ trở lại bình thường thì rang và chườm lại.
  • Thực hiện mỗi ngày 2 lần, lần cuối cùng vào lúc trước khi đi ngủ.

Đồng thời, ngâm chân bằng nước muối 20 – 30 phút mỗi ngày để giảm các triệu chứng đau dây thần kinh tọa như tê lòng bàn chân, ngón chân khó cử động, co duỗi chân khó khăn…

Cỏ xước

Có thể dùng cỏ xước tươi hoặc khô để trị đau thần kinh tọa.

Cách thực hiện:

  • Sử dụng 100g cỏ xước sắc với 2 lít nước.
  • Sắc nhỏ lửa, đến khi cạn còn 1 lít nước thì chắt lấy nước thuốc.
  • Uống nước thuốc trong ngày.

Nếu sử dụng cỏ xước tươi trị đau thần kinh tọa thì chọn ngọn còn xanh và rửa sạch. Sau đó đun cỏ xước với nước sôi khoảng 5 – 7 phút là được. Uống nước cỏ xước thay nước lọc mỗi ngày.

Sâm ngọc linh

Sâm ngọc linh có nhiều chất bổ dưỡng kích thích tuần hoàn máu lưu thông trôi chảy, tránh thiếu hụt gây các cơn đau liên đới.

Bên cạnh, sâm ngọc linh đóng vai trò chất gel trơn giảm ma sát các khớp xương tránh khô nhức, mỏng gòn bị vỡ gãy.

Cách thực hiện:

  • Dùng 150 – 200g sâm ngọc linh tươi/150g sâm ngọc linh khô và 1,5 – 2 lít mật ong.
  • Rửa sạch sâm ngọc linh, để ráo, thái thành lát mỏng rồi xếp vào bình kín có nắp đậy.
  • Thêm mật ong vào đầy và đóng chặt nắp bình.
  • Sau 25 – 30 ngày là có thể sử dụng trị đau thần kinh tọa.
  • Mỗi lần dùng 2 – 3 lát sâm ngọc linh, ngậm trong miệng giúp bồi bổ cơ thể, tăng khả năng chịu đựng, sức bền, giảm đau nhức. Hoặc dùng 2 – 3 thìa mật ong ngâm pha với nước ấm uống mỗi ngày 2 lần.

Cách điều trị đau dây thần kinh tọa

Có nhiều cách điều trị đau thần kinh tọa, dưới đây là những phương pháp thường sử dụng:

Đau dây thần kinh tọa uống thuốc gì?

  • Thuốc giảm đau: Sử dụng một hay kết hợp nhiều thuốc giảm đau sẽ phụ thuộc vào mức độ đau nhức. Các loại thuốc giảm đau thường được sử dụng: Paracetamol, NSAID. Tác dụng phụ có thể xảy ra ở đường tiêu hóa, gan, tim, thận. Bác sĩ có thể xem xét phối hợp với thuốc bảo vệ dạ dày, thuốc giảm tiết acid giảm nguy cơ viêm loét dạ dày.
  • Đau nhiều, nặng và trầm trọng có thể phải sử dụng morphin.
  • Thuốc giảm đau thần kinh
  • Thuốc giãn cơ
  • Các loại thuốc vitamin nhóm B
  • Tiêm corticosteroid ngoài màng cứng: Giảm đau nhanh, tiêm dưới hướng dẫn của CT hoặc màn huỳnh quang tăng sáng.
điều trị đau thần kinh tọa

An Cốt Nam – một trong những bài thuốc chữa đau thần kinh tọa hiệu quả nhất hiện nay.

Vật lý trị liệu

Vật lý trị liệu được dùng để giúp người bệnh phục hồi chức năng, ngăn chặn chấn thương trong tương lai. Thông thường, người bệnh tập những bài tập để điều chỉnh tư thế, tăng cường cơ bắp hỗ trợ lưng, đồng thời cải thiện tính linh hoạt của các cơ xương khớp.

  • Mát xa liệu pháp
  • Đeo đai lưng hỗ trợ để tránh áp lực quá tải trên đĩa đệm cột sống
  • Thể dục trị liệu: Thực hiện những bài tập xà đơn treo người nhẹ, kéo giãn cột sống những bài tập kéo giãn cột sống, bơi, các bài tập cơ lưng để tăng cường sức mạnh của cột sống.

Phẫu thuật

Áp dụng các biện pháp chữa trị trên nhưng không có kết quả hoặc do hội chứng đuôi ngựa, liệt chi dưới, hẹp ống sống, teo cơ, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật.

  • Phẫu thuật lấy nhân đệm: Thực hiện sau 3 tháng điều trị không có kết quả.
  • Phẫu thuật cắt cung sau đốt sống: Chỉ định thực hiện nếu nguyên nhân gây bệnh là do hẹp ống sống.
  • Làm cứng đốt sống, nẹp vít cột sống: Nếu trượt đốt sống gây chèn ép thần kinh nặng.

Các phương pháp khác: Châm cứu và nắn khớp xương

Qua trên, chắc hẳn bạn biết được đau thần kinh tọa là gì, đau dây thần kinh tọa có nguy hiểm không? Đồng thời, bạn cũng biết được nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị như thế nào đúng và đạt hiệu quả tốt nhất. Chúc bạn sớm khỏe mạnh!

Author: PGS. BS. Nguyễn Trọng Nghĩa

Nguyên giảng viên của Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh. Cố vấn cao cấp, người đã tâm huyết đưa ra bài thuốc An Cốt Nam tiên phong điều trị bệnh cột sống và các bệnh xương khớp không cần phẫu thuật.

Write a comment:

*

Your email address will not be published.


*

© 2018 - Copyright by An Cốt Nam - Xua Tan Bệnh Cột Sống

Hotline tư vấn    0983 34 0246